ناریخ: شنبه 22 مهر 1396 - شناسه حبر: 19556

زعفران از ديرباز تا امروز ( معرفي دائر ة المعارف توليد، تجارت و مصرف زعفران)

زعفران از ديرباز تا امروز ( معرفي دائر ة المعارف توليد، تجارت و مصرف زعفران)

به مناسبت آغاز فصل پاييز، موسم برداشت زعفران

زعفران از ديرباز تا امروز ( معرفي دائر ة المعارف توليد، تجارت و مصرف زعفران)

علي اكبر علي اكبري بايگي 

به دو چيز گيرند مرمملكت را / يكي پرنياني يكي زعفراني

يكي زر نام ملك بر نبشته / دگر آهن آبداده يماني

امروزه پژوهش هاي علمي، جزئي نگر شده و پژوهشگر در اين جزئي نگري بايد حداكثر تلاش و كوشش خود را به عمل آورد، انواع منابع را ببيند و به هر گوشه و كناري سر زند تا داده ها و اطلاعات دقيق و درستي به دست آورد. در اين وقت است كه دانستنيهاي انبوه فراهم مي آيد و حاصل پژوهش ارزشمند ميشود. با اين وصف امروزه انجام پژوهشي گسترده، دقيق و پرمايه در هر يك از شاخه هاي علوم هزينه بسيار دارد و توش و توان زيادي مي طلبد و تنها پژوهشگران پرحوصله، كم ادعا و صبور از عهدة چنين كارهاي عميق و دقيقي برمي آيند. يعني يك پژوهشگر با اين مشخصات بايد كار دل كند نه كار گل و بايد از جان مايه بگذارد و آرامش و آسايش خود را هزينه كند، از خواب و خوراك بيفتد شب و روز كتابهاي مختلف را تورق نمايد و اندك اندك اطلاعات را از ميان خطوط ريز و درشت كتابها درآورده، صحت و سقم آن را بسنجد و با محك و ميزان دقيقي اطلاعات را غربال كرده، سره را از ناسره و درست را از خطا باز نمايد و آن گاه دست به تأليف و تصنيف زند.

اما سؤال اينجاست كه آيا هميشه اين تلاش و كوشش بي دريغ از سوي همة پژوهندگان صورت ميگيرد و همه منابع و مأخذ و آبشخور دانش و دانستنيها كاويده ميشود تا بخشي از مطالب مهم و مفيد از چشم دور نماند؟ آيا دستاورد مادي پژوهش آن اندازه است كه محقق با فراغ بال، عزم كار پردامنة توان فرسا كند، به گردآوري منبع روي آورد، عزم سفر كند و به هر گوشه و كناري از دور و نزديك سر بزند؟

در پاسخ به اين سؤال بايد گفت كه هنوز محققين و پژوهشگراني هستند كه حاصل كار و تلاش آنها ماية اعجاب همگان ميشود و خواننده از خود ميپرسد آيا امكان دارد كسي بدون در اختيار داشتن تيمي از محققين و پژوهشگران و تنها به اتكاي نفس خود بتواند اين همه منابع را ببيند، اين همه اطلاعات را جمع آوري كند و پايه كار خود را چنين استوار بسازد؟

يكي از آثار ارزشمندي كه واجد تمامي مشخصات مثبت يك پژوهش آكادميك دقيق و درست و پر دامنه است، كتاب زعفران نوشته استاد توانا دكتر محمدحسن ابريشمي است كه از دل و جان و مال مايه گذاشته و تمام توش و توان خود را به كار گرفته و اثري افتخارآفرين و قابل ستايش به بازار دانش عرضه كرده است.

اين كتاب در پنج گفتار و هر گفتار در چند قسمت تدوين شده است. چنان كه از اين پنج گفتار برمي آيد نويسنده ريز و درشت آنچه را به زعفران مربوط ميشود در كتاب خود آورده است.

گفتار اول: شناخت زعفران، نامها و نشان ها) در اين گفتار تحول نام زعفران از گذشته هاي دور تا امروز بررسي شده است نامهاي ديگر زعفران در نواحي مختلف و در زبانهاي ديگر مورد توجه بوده است، به زنان و مرداني كه نامشان زعفران است مانند ملازعفران، زعفران بانو و زعفران باجي اشاره شده است. همچنين به طوايفي اشاره شده كه زعفراني خوانده ميشده اند.

گفتار دوم: جغرافياي تاريخي مناطق زعفران خيز) در اين گفتار به نواحي مختلفي كه زعفران كاشته ميشده يا كاشته ميشود و نيز به ميزان محصول زعفران اين نقاط در زمانهاي مختلف اشاره شده است.

گفتار سوم: تاريخچة مصارف زعفران) در اين گفتار و در ذيل دو قسمت به مصارف خوراكي و غير  خوراكي زعفران پرداخته شده و نام و نشان مواد مختلفي كه در آن از زعفران استفاده شده، آمده است.

گفتار چهارم: خواص و خصوصيات زعفران از ديرباز تا امروز) در اين گفتار و در طي دو قسمت به خواص و خصوصيات زعفران در طب و داروشناسي قديم و نيز زعفران در فرهنگ و باورهاي عامه اشاره شده است.

گفتار پنجم: زراعت، تجارت و استاندارد زعفران) در اين گفتار نحوة زراعت و كشت و كار زعفران در دوره هاي مختلف،تجارت جهاني زعفران و استاندارد و نشان مرغوبيت زعفران اشاره شده است.

ويژگي منحصر به فرد ديگري كه اين اثر دارد نثر فاخر آن است. نويسنده قلمي توانا دارد و مقصود و مقصد خود را با بياني شيوا به خواننده منتقل مي كند.

 به عنوان نمونه نويسنده يكي از هزاران خواص زعفران را لطافت پوست صورت و بدن ميداند و در اين باره با شيوايي و سادگي تمام مينويسد:يكي از خواص عمدة زعفران لطافت بخشي به پوست بدن است.  مصرف خوراكي آن سبب بشاشت و شادابي چهره و پوست ميشود اين خاصيت زعفران از ديرباز مورد شناسايي و توجه قرار گرفته و در منابع قديم به آن اشاره شده است. زعفران همانند الكل در مخاط دهان و معده و دستگاه گوارش، خيلي زود جذب ميشود. حتي محلول آن در الكل و روغنهاي آرايشي از راه منافذ پوست قابل جذب است. به همين دليل در قديم به منظور طراوت بخشي و زيبايي چهره و پوست، زعفران را با چربي و شراب و ديگر مواد درمي آميخته و به عنوان كرم آرايشي و ماسك زيبايي امروزي مورد استفاده قرار ميگرفته و همچنين از زعفران براي رنگ مو يا خضاب و نيز رنگ كردن الياف برخي از بافتني ها چون انواعي از فرش و جامه بهره ميگرفته اند.

اهميت كار نويسنده كتاب زعفران با تماشاي منابع مورد استفاده پژوهشگر بهتر درك ميشود. نويسنده براي تدوين و تكميل اين كتاب به بيش از هشتصد كتاب و رساله و مقاله مراجعه كرده و حتي از نقد و بررسي اين كتابها و نيز سنجش ميزان درستي و نادرستي آن غافل نبوده و بناي كار خود را بر پاية متقن ترين و دقيقترين اطلاعات موجود قرار داده است.

نويسنده، علاوه بر اين براي يافتن پاسخ سؤالات خود و رسيدن به كنه مطلب و مقصود و عمق بخشيدن به پژوهش خود از سفرهاي دور و دراز خودداري نكرده، به نقاط مختلف كشور براي بررسي وضعيت كاشت و داشت و برداشت زعفران سفر كرده است.

در پايان و به عنوان حسن ختام شايسته است تقريظ استاد پرفسور فضل الله رضا را بر اين كتاب بخوانيم و ببينيم اين دانشمند بزرگ ايراني، در آستانه يكصد سالگي، چگونه و با چه زباني از نويسنده دانشمند كتاب زعفران ستايش كرده است.

به نام خداوند « خرد داد و گردان سپهر آفريد »

پژوهشگر توانا، استاد هنرمند، جناب محمدحسن ابريشمي:

سپاسگزارم كه يكي از آثار گرانبهاي خود را، به نام دائر ة المعارف زعفران، پس از سالها پژوهش، به گنجينه ي مطبوعات گرانبهاي جهان افزوده ايد. نام پرارزش شما در تاريخ فرهنگ ايران، ماندگار خواهد بود. اطمينان دارم كه اين كتاب بسيار ارزنده، بازار زعفران را در جهان پر ارزشتر خواهد كرد.

اتاوا، مرداد 1396 ، فضل الله رضا

رئيس سابق دانشگاه تهران

برچسب ها:

بحث و نظرات

ارسال نظر

لطفاَ همه فیلدها را پر کنید
نام و نام خانوادگی
ایمیل
3
پربیننده ترین خبرها
جستجو
تبلیغات
© 2018 All Rights Reserved. - Developed By: GolsaSoft