ناریخ: یک شنبه 18 مهر 1395 - شناسه حبر: 17091

ایثار و فداکاری در سیره و عمل معصومین

ایثار و فداکاری در سیره و عمل معصومین

محمدرضا سالارمقدم

ایثار و فداکاری همواره جزء بهترین اعمال در هر جامعه بوده و در دیدگاه تمامی انسان‌ها جایگاه ویژه‌ای دارد، مقصود از «ایثار» و «فداکاری» این است که انسان کاری را بدون «چشم‌داشت» و انتظار عوض از فرد یا جامعه انجام دهد. در جامعه گاهی برخی از افراد چنان به سرنوشت دیگران احساس دلبستگی و مسئولیت می‌کنند که گویی به تنهایی عهده‌دار کار همه هستند و همواره آخرین حد بخشش و نهایت از خود گذشتگی و ایثار نسبت به دیگران را نشان می‌دهند. نمونه اینها را چه در کتب درسی و چه نمونه عملی آن بارها در جامعه خوانده ودیده‌ایم برای مثال در نقل قولهایی که از شهدای دفاع مقدس میشود نمونه آنها را شاهدیم و یا در فداکاریهایی که آتشنشانان برای نجات جان انسانها و حتی حیوانات انجام می دهند این موضوع کاملا ملموس است.

در این مقاله می خواهیم از جنبه دیگر به موضوع بپردازیم و آن ایثار و فداکاری در سیره و عمل معصومین است.روایات و احادیث زیادی از معصومین علیهم‌السلام وارد شده که ارزش ایثار را در دید مردمان نمایان ساخته از جمله حضرت علی(ع) فرمودند:« ایثار و از خود گذشتگی بالاترین درجه ایمان است».

خداوند نیز در آیه 15 سوره حُجُرات، این حقیقت را اینگونه منعکس کرده است:«مؤمنان کسانی هست که به خدا و پیامبر او ایمان آوردند و در آن هرگز تردید نکردند و با مال و جان خود در راه خدا کوشیدند؛ آنان به راستی در ایمان خود صادقند».

 

پیامبر اکرم (ص) الگوی عشق و ایثار

پیامبراکرم (ص) پایه گذارفرهنگ عشق وایثاراست. چه ایثارجان و شهادت در راه خدا، چه ایثار مال و ثروت در راه خدا و چه ایثارحیثیت وآبرو. زیرا همیشه و در هرجا همواره مرز وحد اعتدال و تجاوز را مشخص می نمود و هرگز اجازه نمی داد حقوق وحریم کسی مورد تحدی و تجاوز قرار گیرد و یا عهد و پیمانی را که بسته بودند شکسته شود.

 

ایثار و فداکاری علی علیه السلام نسبت به پیغمبر (ص)

شبی را که علی علیه السلام با ایثار و فداکاری بی نظیر خود در حالی که جامه پیغمبر را پوشیده و با اعتماد به خداوند قادر متعال جان بر کف در بستر آن حضرت خوابید، در حالی که می دانست یک لحظه دیگر چهل نفر با شمشیرهای کشیده به وی هجوم خواهند آورد «لیلة المبیت» یعنی شب خوابیدن علی علیه السلام در بستر پیغمبر در لحظه حساس خطرناک، می خوانند.

داستان لیلة المبیت و آن گذشت و جانفشانی علی علیه السلام که جان پیغمبر بود، از حوادث بسیار مهم تاریخ اسلام است که باید آن را با حروف برجسته ثبت و ضبط کرد. احادیث آن در کتب تفسیر و تاریخ سنی و شیعه نقل شده است. از جمله سید هاشم بحرانی دانشمند معروف شیعه در کتاب «غایة المرام» از تفسیر ثعلبی دانشمند بزرگ سنی آنچه را گفتیم روایت می کند و دنباله آن چنین است: «چون علی در بستر پیغمبر خوابید، خداوند به جبرئیل و میکائیل وحی فرستاد که من میان شما پیمان برادری بستم و عمر یکی را بیشتر از دیگری قرار دادم. اکنون کدام یک حاضر هستید عمر خود را به دیگری ایثار کنید؟ هیچ کدام حاضر به ایثار نشدند.

در این هنگام خداوند به آنها وحی کرد که چرا شما مانند علی بن ابیطالب نیستید؟ من میان او و محمد پیمان برادری بستم، و اینک او در بستر محمد خوابیده است تا جان خود را فدای او کند، و زیادی عمر خویش رابه وی ایثار نماید. سپس این آیه شریفه را از جانب خداوند بر پیغمبر که عازم مدینه بود نازل کرد: «بعضی از مردم جان خود را در راه خدا فدا می کنند تا در مقابل، خشنودی خدا را جلب نمایند، و خداوند نسبت به بندگانش رؤوف و مهربان است.»

ایثار و فداکاری یک خانواده نمونه

در قرآن کریم آیه ای داریم که می فرماید:«وَ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلی حُبِّهِ مِسْکیناً وَ یَتیماً وَ أَسیراً»

و به فقیر و یتیم و اسیرطعام می دهند، با وجود احتیاجی که به آن طعام دارند.

اکثر مورخان، محدثان و مفسران شیعه و اهل سنت معتقدند که تعدادی از آیات سوره انسان از جمله؛ آیه: "وَ یطْعِمُونَ الطَّعامَ..."، در شأن عترت رسول خدا (ص)، یعنی امام علی، فاطمه، حسن و حسین (ع) نازل شده است. و زمان نزول آن در ماه ذیحجه پس از ادای نذری بود که امام علی (ع) و حضرت زهرا (س) برای شفای حسنین (ع) کرده بودند.

مرحوم علامه طباطبایی می فرماید: روایتی از ابن عباس نقل شده است که حسنین علیهما السلام بیمار شدند و علی علیه السلام و فاطمه علیها السلام برای بهبودی آنها سه روز، روزه نذر کردند. وقتی حال کودکان بهبود یافت، آنها به ادای نذر پرداختند. اما هر شب سائلی به در خانه آنها آمد و خاندان پیامبر (ص) افطار خود را به او دادند. این ماجرا در سه شب متوالی تکرار شد تا اینکه علی علیه السلام در صبح روز چهارم، به نزد پیامبر رفت و رسول خدا با دیدن حالت ضعف در کودکان و گودی چشم فاطمه علیها السلام ناراحت شد؛ در همین حال جبرئیل نازل گشت و گفت: این سوره را بگیر، خدا تو را به داشتن چنین اهل بیتی تهنیت می گوید. آنگاه آیات را قرائت کرد.

ایثار و وفاداري؛ ويژگي ممتاز حضرت ابوالفضل(ع)

 وفاداري حضرت عباس(ع) او را براي هميشه در «تاريخ جوانمردان» ممتاز كرده است.

 نقل شده است كه: وقتي حضرت ابوالفضل(ع)، سردار رشيد دشت كربلا براي بار دوم به شريعه فرات وارد مي شود تا براي تشنگان آب ببرد، در ميان نهر آب كه قرار گرفت هنگام برداشتن آب، تشنگي زياد باعث شد كه حضرت ميل به خوردن آب كند. به همين علت،‌آب را با دست به دهان نزديك كرد كه بياشامد؛ ولي يكباره به خاطر آورد كه بچه هاي امام حسين(ع) تشنه اند وبا خود گفت: اين، خلاف جوانمردي است كه آنان تشنه باشند و من سيراب ، و آب را از دستان خود به زمين ريخت.

 ولي آيا اين تعريف در مورد جوانمردي و وفاداري آن حضرت صحيح است؟ آيا ممكن است عباس كه سقايي را از كودكي تمرين كرده، ‌اكنون دچارغفلت شده و دليل مأموريتش را؛ حتي براي چند لحظه فراموش كند؟ بايد دقت كنيم ، به يقين، انگيزه آب نخوردن ابوالفضل(ع) خيلي لطيف تر از آن است كه تاكنون شنيده ايم.

 تاريخ مي گويد كه: حضرت عباس (ع) وقتي وارد شريعه فرات شد، اسبش هم با همه تشنگي كه داشت، ابتدا از خوردن آب خودداري مي كرد. اسب، با هوش است و اين حيوان خوب مي فهميد كه راكبش آب نمي خورد و فضا، فضاي جنگ است؛ كشتار و شهادت را مي ديد و بر سياق ذات هوشي اش حوادث راپيش بيني مي كرد و مي فهميد. بنابراين رغبتي به خوردن آب از خود نشان نمي داد و در واقع، نوعي تعهد و احترام به راكب را از خود بروز مي داد!

اسب مي فهميد كه نبايد غفلت كند، حضرت باب الحوائج (ع) از سر وفاداري اش ، نه تنها غافلانه و از سر سهو ، بلكه از سر جوانمردي وقتي ديد حيوانش ، حرمت گرفته و تشنگي را تحمل كرده، دست به زير آب برد و آب را دست نزديك دهان خود نمود تا حيوان فريب اين حركت را بخورد و درآسودگي آب بياشامد.

 و اين، نكته سنجي حضرت ابوالفضل (ع) است كه در تمامي زواياي حوادث، غفلت نكرده و در حساس ترين لحظات جاي خالي و ناتمام باقي نگذاشته است. تنها در اين صورت است كه راز وفاداري حضرت عباس (ع) به عنوان بارزترين خصلت او آشكار شده و وجود مقدسش را براي هميشه عالم الگو قرار مي دهد.

 

ایثار و فداکاری حضرت زینب (س)

یکی از صفات حسنه انسان های برتر، مقدم داشتن دیگران بر خود است. زینب (س) در این صفت نیز مانند دیگر صفات برجسته، گوی سبقت را از بسیاری ربوده است. او برای حفظ جان دیگران، جان خود را به خطر می اندازد و در تمام صحنه ها، دیگران را بر خود مقدم می دارد. او در ماجرای کربلا حتی از سهمیه آب خویش استفاده نمی کرد و آن را نیز به کودکان می داد. در بین راه کوفه و شام، با این که خود گرسنه و تشنه بود، ایثار را به بند کشیده و آن را شرمنده ساخت. امام زین العابدین (ع) می فرماید: «عمه ام زینب در مدت اسارت، غذایی را که به عنوان سهمیه و جیره می دادند، بین بچه ها تقسیم می کرد؛ چون آن ها در هر شبانه روز به هر یک از ما یک قرص نان می دادند». او سختی ها و تازیانه ها را به جان خود می خرید و نمی گذاشت بر بازوان کودکان اصابت کند.

برچسب ها:

بحث و نظرات

ارسال نظر

لطفاَ همه فیلدها را پر کنید
نام و نام خانوادگی
ایمیل
40
جستجو
تبلیغات
© 2018 All Rights Reserved. - Developed By: GolsaSoft